Kompleksowy audyt zabezpieczeń przeciwpożarowych budynków

Audyt zabezpieczeń przeciwpożarowych opiera się na Ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz na Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W praktyce weryfikacja dotyczy także postanowień Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Cel audytu jest jednoznaczny: ocenić zgodność rozwiązań technicznych i organizacyjnych z obowiązującymi przepisami, zidentyfikować ryzyka oraz wskazać priorytety działań naprawczych dla właściciela lub zarządcy obiektu.

Metodyka, zakres i kryteria oceny

Przygotowanie audytu wymaga dostarczenia kompletnej dokumentacji. Kluczowe dokumenty do przygotowania przed wizytą to:

• pozwolenie na budowę i projekt techniczny,
• dokumentacja instalacji ppoż., instrukcje eksploatacyjne i protokoły przeglądów,
• procedury ewakuacyjne, harmonogramy szkoleń oraz zapisy próbnych ewakuacji.

Metodyka audytu obejmuje etapy: wstępna analiza dokumentów, inspekcja terenowa, testy funkcjonalne systemów, pomiary techniczne oraz opracowanie raportu z zaleceniami. Harmonogram należy ustalić indywidualnie, typowy termin to 1–5 dni roboczych w zależności od wielkości obiektu. Kryteria oceny opierają się na przepisach krajowych oraz normach europejskich, w tym PN-EN 54 (systemy wykrywania i sygnalizacji pożaru), PN-EN 12845 (instalacje tryskaczowe), PN-EN 671 (hydranty) oraz PN-EN 50172 (oświetlenie awaryjne).

W trakcie inspekcji analizowana jest dokumentacja techniczna i eksploatacyjna budynku, plany ewakuacji i procedury awaryjne. Sprawdzeniu podlega stan dróg ewakuacyjnych, szerokość i dostępność wyjść, oznakowanie zgodne z PN-ISO 7010, a także funkcjonalność oświetlenia awaryjnego i znaków ewakuacyjnych. Testy systemów wykrywania pożaru obejmują sprawdzenie centrali sygnalizacji pożaru, integracji z systemami DSO i systemami oddymiania, oraz kalibrację i testy czujek dymu i ciepła.

W środku kontroli przeprowadza się szczegółowe próby funkcjonalne i pomiary. Poniższy przegląd podstawowych punktów kontrolnych z częstotliwością i odniesieniem normowym ułatwia priorytetyzację działań:

Obiekt/element	Zakres kontroli	Częstotliwość przeglądów	Norma/przepis	Odpowiedzialny
Centrala sygnalizacji pożaru	Testy funkcjonalne, rejestry alarmów	co roku; testy okresowe kwartalnie	PN-EN 54, rozporządzenie MSWiA 2010	zarządca/serwis
Czujki dymu i ciepła	Kalibracja, testy detekcji, lokalizacja	co pół roku; po modernizacji	PN-EN 54	serwis techniczny
Instalacja tryskaczowa	Przegląd mechaniczny, testy przepływu	co roku; przeglądy miesięczne układów pomocniczych	PN-EN 12845	właściciel/serwis
Hydranty wewnętrzne	Kontrola węży, ciśnienia, stan techniczny	co pół roku; próby przepływu co rok	PN-EN 671	służby techniczne
Oświetlenie awaryjne i znaki	Pomiar natężenia oświetlenia, test pracy akumulatorów	co roku; testy okresowe miesięczne	PN-EN 50172	serwis oświetlenia
DSO	Pomiar poziomu dźwięku, test scenariuszy powiadamiania	co pół roku; pełne testy roczne	PN-EN 60849 / PN-EN 54-16	integrator/serwis
Systemy gaszenia gazem/pianą	Kontrola szczelności, testy automatyki	co roku; po każdej interwencji	normy producenta, wytyczne PSP	wyspecjalizowany serwis

Kontrola systemów alarmowych i powiadamiania obejmuje ocenę Dźwiękowego Systemu Ostrzegawczego oraz integrację z centralę pożarową. Testy na miejscu wykonuje się z użyciem mierników dźwięku, symulacji alarmów i pomiaru czasu reakcji. Systemy gaśnicze oceniane są według rodzaju: instalacje tryskaczowe wymagają testów przepływu i prób uruchomienia grupy tryskaczy, instalacje gaszenia gazem wymagają testu szczelności i procedur bezpiecznego uwalniania środka gaśniczego. Przenośne gaśnice i hydranty wewnętrzne muszą mieć aktualne przeglądy i właściwe oznakowanie.

Ocena systemów oddymiania sprawdza skuteczność mechanizmów napowietrzania i usuwania dymu oraz zintegrowanie z automatyką pożarową. Badanie odporności ogniowej przegród i drzwi odbywa się poprzez weryfikację klasyfikacji EI, oznakowania wyrobów oraz zgodności z projektem. W obszarze instalacji elektrycznych kontrola obejmuje stan zabezpieczeń przeciwprzepięciowych, przeciążeniowych i systemy rozłączania zasilania w strefach wysokiego ryzyka.

Przegląd magazynowania materiałów niebezpiecznych weryfikuje klasyfikację substancji, warunki magazynowania, stanowiska neutralizacji i plany awaryjne. Ocena zasilania awaryjnego dotyczy dostępności agregatów, UPS i automatów przełączeniowych oraz zgodności z deklarowanymi czasami podtrzymania. Przy ocenie wodociągów pożarowych bada się wydajność i dostępność zaworów oraz przyłączy zewnętrznych.

Końcowa część raportu zawiera analizę ryzyka, rekomendacje techniczne i organizacyjne, wstępne oszacowanie kosztów napraw i modernizacji oraz harmonogram wdrożenia zaleceń z nadzorem realizacji. Audytor powinien posiadać kwalifikacje rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych lub równoważne uprawnienia, kierować się etyką zawodową i współpracować z Państwową Strażą Pożarną przy działaniach wymagających opinii organu nadzoru. Częstotliwość audytów zależy od kategorii obiektu; standardem są przeglądy okresowe co najmniej raz w roku, z audytami specjalnymi po modernizacjach lub po zdarzeniach pożarowych.

Załączniki do raportu obejmują wzory protokołów, spis kontrolny inspekcji oraz formularze testów okresowych. Pełny raport powinien umożliwić inwestorowi przygotowanie budżetu napraw i udokumentować działania zgodne z wymaganiami prawa i norm.